۱۴ میلیارد تن ذخیره احتمالی زغال سنگ در ایران/ سهم تولید برق ایران از این منبع، صفر است
به گزارش معدن آنلاین؛ رئیس هیات عامل ایمیدرو با تشریح وضعیت ذخایر، تولید و مصرف زغال سنگ در ایران و جهان، از وجود ۱۴ میلیارد تن ذخیره احتمالی زغال سنگ در کشور خبر داد و تاکید کرد که افزایش بهرهوری، مکانیزاسیون و ارتقای ایمنی معادن از مهمترین راهبردهای پیش روی این بخش است.
اما پس از تامین برق، مهمترین کاربرد دیگر زغال سنگ در صنعت فولاد است؛ با این حال در سالها و دهههای گذشته، پیامدهای نامطلوب استفاده از سوختهای فسیلی و به خصوص زغال سنگ باعث اقداماتی در جهت کاهش استفاده از زغال سنگ شده است.
طبق اعلام انجمن زغال سنگ ایران؛ پیشبینیها نشان میدهد که تولید برق از زغال سنگ در آینده نیز به دلیل افزایش نیاز به انرژی و رشد صنعتی، به طور قابل توجهی افزایش پیدا میکند. به عنوان مثال، بر اساس گزارش آژانس بینالمللی انرژی، تا سال ۲۰۴۰، تولید برق از زغال سنگ با نرخ رشد ۱۰ درصدی، از ۹.۴۱ تریلیون کیلووات ساعت در سال ۲۰۱۵ به ۱۰.۳۹ تریلیون کیلووات ساعت در سال ۲۰۴۰ خواهد رسید. بنابراین؛ صنعت زغال سنگ با تمامی آثار مثبت و منفی خود، همچنان یکی از عوامل مهم در تامین انرژی و تولید برق در جهان باقی مانده و در ایران نیز نیازمند توجه روز افزون به جایگاه این سوخت فسیلی هستیم.
در این راستا، «محمدمسعود سمیعینژاد» معاون وزیر صمت و رئیس هیات عامل سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران (ایمیدرو)، در تشریح وضعیت مصرف زغال سنگ در سطح بینالمللی و همچنین میزان ذخایر زغال سنگ ایران از ذخایر و منابع آن گرفته تا اکتشاف و میزان بهرهبرداری، گفت: بر اساس گزارشات موجود، میزان زغال سنگ تولیدی از ۶۶۴۶ معدن و ۷۰ کشور دنیا، حدود ۸.۹ میلیارد تن در سال است که از میان کشورهای مصرفکننده در جهان کشور چین و هند در سال ۲۰۲۵ با ۴۳۳۷ و ۱۲۲۰ میلیون تن به ترتیب در صدر کشورهای بزرگ مصرف کننده زغال سنگ قرار دارند.
وی افزود: بیش از ۳۵ درصد از برق جهان از نیروگاههای زغالسنگسوز تامین میشود و علیرغم محدودیتهای زیستمحیطی و کاهش مصرف در حوزه آمریکا و اتحادیه اروپا، اما چین، هند و سایر کشورهای آسیایی به ترتیب دو درصد، هفت درصد و دو درصد میزان مصرف زغال سنگ خود را افزایش دادهاند. با این حال، سایر کشورهای دنیا که مصرفکننده ۱۵۴۷ میلیون تن زغال سنگ در سال ۲۰۲۵ هستند، نسبت به سال ۲۰۲۳ میزان مصرف زغال سنگ را معادل ۱۰.۵ درصد کاهش دادهاند.
معاون وزیر صمت با اشاره به جایگاه ایران در حوزه زغال سنگ گفت: ایران از نظر زمینشناسی در زغال سنگ جایگاه قابلتوجهی دارد، اما این ظرفیت هنوز به بهرهبرداری کامل نرسیده است. برآوردها نشان میدهد که در کشور ما حدود ۱۴۰۰ میلیون تن ذخیره قطعی و ۱۴ میلیارد تن ذخیره احتمالی زغال سنگ وجود داشته باشد که از نظر پراکندگی، مهمترین پهنههای زغالی ایران در البرز، کرمان و طبس قرار دارند که پژوهشهای تخصصی، حوضه طبس را بزرگترین ناحیه زغالی کشور معرفی میکنند.
سمیعینژاد تصریح کرد: در بخش بهرهبرداری، زغال سنگ در ایران عمدتا از نوع «متالورژیک/ککشو» است و بیشتر در صنعت فولاد مصرف میشود که میزان استخراج آن در سال حدود ۳.۵ میلیون تن است که تبدیل به ۱.۷ میلیون تن کنسانتره میشود، اما علیرغم وجود چنین ظرفیتی؛ سهم ایران از تولید برق از زغال سنگ تقریبا برابر با صفر است.
وی افزود: در بحث کلان و در حوزه اکتشاف و توسعه، سیاست بر جذب سرمایهگذار بخش خصوصی و تجهیز معادن زغال سنگ متمرکز است؛ چراکه ایران از نظر منابع زغال سنگ خوشبختانه ظرفیت بالایی دارد و نیاز به سرمایهگذاری، مکانیزاسیون و توسعه زنجیره ککشو و فولاد همچنان جدی است و در کنار آن ایمیدرو به عنوان بزرگترین متولی، سهم ویژهای در تولید زغال سنگ کشور دارد که در همین راستا ظرفیت طرحها و پروژههای تولید زغال سنگ ککشو، معادن زیرمجموعه «سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران» ۳.۳۵۰ میلیون تن و ظرفیت تولید کنسانتره ککشو در معادن دولتی زیرمجموعه به ۸۵۰ هزار تن در سال و در بخش زغال سنگ حرارتی، ظرفیت تولید زغال سنگ در این معادن و کنسانتره حرارتی به ترتیب ۶۰۰ و ۱۵۰ هزار تن است.
معاون وزیر صمت در پاسخ به سوال عوامل و دلایل عدم استفاده از زغال سنگ به عنوان یک سوخت مهم در تولید برق و تامین نیاز سوخت صنایع گفت: در کشورهای صنعتی، زغال سنگ مثل گذشته سوخت اصلی نیست؛ نه به این معنا که کاملا حذف شده، بلکه سهم آن در برق و صنعت به طور ساختاری کاهش یافته است؛ البته این موضوع برای کشورهای قاره آسیا صدق نمیکند؛ چرا که به دلیل منابع غنی زغال سنگ موجود در این کشورها و عدم گذار به صنایع با مصرف انرژیهای کم کربن در کشورهای آسیایی و نبود پروتکلهای سختگیرانه؛ مصرف زغال سنگ در این کشورها همچنان روند صعودی خود را حفظ کرده است، اما آژانس بینالمللی انرژی میگوید که اقتصادهای پیشرفته در حال کنار گذاشتن زغال سنگ در تولید برق هستند و همزمان با رشد سریع تجدیدپذیرها، سهم زغال سنگ رو به افت است.
سمیعینژاد ادامه داد: یکی از مهمترین عوامل، فشار اقلیمی و الزامات سیاسی است. آژانس بینالمللی انرژی (IEA) تصریح میکند که برای محدود کردن گرمایش جهانی به دو درجه یا کمتر، باید از مصرف زغال سنگ بدون فناوری جذب و ذخیره کربن به سرعت فاصله گرفت، پروژههای جدید زغال سنگ متوقف شوند و نیروگاههای موجود زودتر باید از مدار خارج شوند. دلیل دوم، آلودگی هوا و هزینههای سلامت است. سازمان بهداشت جهانی مدعی است که سوختن سوختهای فسیلی از عوامل مهم آلودگی هوا هستند و آلودگی هوا با بیماریهای تنفسی، قلبی و مرگومیر زودرس مرتبط است.
وی افزود: دلیل دیگر، اقتصاد و رقابتپذیری انرژیهای جایگزین است. بانک جهانی میگوید انرژیهای پاک میتوانند در بسیاری از موارد تامین برق ارزانتر و امنتری فراهم کنند، اما هزینه اولیه بالای سرمایهگذاری میتواند کشورها را در چرخه سوختهای فسیلی نگاه دارد و از طرف دیگر، آژانس بینالمللی انرژی گزارش داده که سرمایهگذاری جهانی در برق و گذار انرژی نیازمند بیش از دو برابر سرمایهگذاری در نفت، گاز و زغال سنگ است و در کنار این عوامل، تغییر زیرساخت و نیاز به شبکههای انعطافپذیرتر را میتوان یکی دیگر از عوامل دانست.
رئیس هیات عامل سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران (ایمیدرو) تاکید کرد: در بخش صنعت نیز، زغال سنگ فقط در بعضی کاربریها همچنان نقش دارد، اما روند کلی نزولی است.
آژانس بینالمللی انرژی میگوید: زغال سنگ هنوز در برخی اقتصادهای آسیایی برای امنیت برق و فرآیندهای صنعتی مهم است، اما در اقتصادهای پیشرفته، تقاضای آن در حال عقبنشینی است و حتی در برخی بخشهای صنعتی مثل فولاد و سیمان، رشد مصرف آن ضعیفتر شده است.
سمیعینژاد با اشاره به برنامهها و استراتژیهای پیش رو در رابطه با نحوه استفاده از معادن زغال سنگ در ایران و توسعه آن برای آینده گفت: در حال حاضر، رویکرد در قبال زغال سنگ به جای استخراج خام، بیشتر بر توسعه هدفمند، ایمن و زنجیرهمحور است. بر اساس سنجههای ابلاغی در ماده ۴۷ برنامه هفتم توسعه، برای پاسخ به نیاز آینده، تولید کنسانتره زغال سنگ باید به دو میلیون تن و ظرفیت تولید کک متالورژی به ۲.۱ میلیون تن تا انتهای برنامه برسد تا بتواند نیاز کشور به زغال سنگ را برطرف کند.
وی در پایان خاطرنشان کرد: از نظر راهبردی، جهتگیری آینده بیشتر بر افزایش بهرهوری، مکانیزاسیون، ارتقای ایمنی و تقویت نظارت است؛ چراکه توسعه معادن مدرن با استانداردهای ایمنی بالا، عبور از معدنکاری سنتی و استفاده از روشهای مکانیزه به عنوان یک ضرورت برای معادن پرخطر، به ویژه زغال سنگ، مطرح شده است. همچنین در چارچوب برنامه هفتم، رشد ۱۳ درصدی بخش معدن در دستور کار قرار گرفته که در کنار آن، بر احیای معادن راکد، ارتقای ایمنی معادن زغال سنگ و استفاده از تجهیزات مدرن تاکید شده است.
این مطلب بدون برچسب می باشد.
